Het weekend staat voor de deur en na een week lang strak in het ritme te hebben gezeten, breekt de geplande cheatday aan. Je hebt de hele week uitgekeken naar dit moment, maar zodra de avond valt en de lege verpakkingen op tafel liggen, slaat de stemming om. Wat een beloning had moeten zijn voor je harde werk, verandert in een zwaar schuldgevoel en een gevoel van falen.
Veel mensen denken dat zo’n wekelijkse ‘cheatdag’ nodig is om een dieet vol te houden. In de praktijk zorgt het er echter alleen maar voor dat je vastloopt. Het echte probleem is namelijk niet een gebrek aan discipline, maar het constante patroon van extreem streng zijn voor jezelf. Gelukkig kan dit anders, zonder dat wekelijkse schuldgevoel en zonder een streng dieet.
waarom streng zijn voor jezelf averechts werkt
Wanneer je wilt afvallen, is de verleiding groot om direct alle teugels strak aan te trekken. Je spreekt met jezelf af dat suiker, snacks en alcohol vanaf nu verboden zijn. Door zo streng te zijn voor jezelf, bouw je onbewust een enorme mentale druk op. Voeding wordt heel zwart-wit bekeken. Het is ofwel ‘goed’ of ‘slecht’.
Je brein reageert hier heel voorspelbaar op. Wat niet mag, wordt juist aantrekkelijk. De cheatdag verandert hierdoor van een gezellige maaltijd of lekkere snack in een obsessie waar je de hele week naartoe leeft. Zodra de dag aanbreekt, eet je vaak niet eens omdat je er echt van geniet, maar omdat het nu ‘eindelijk mag’ voordat de restricties maandag weer beginnen. Dit zorgt bijna altijd voor overeten, simpelweg omdat je lichaam anticipeert op de komende tekorten.
De psychologie achter het schuldgevoel na eten
Het schuldgevoel na eten dat hierop volgt, is logisch maar onnodig. Je kijkt achterom en hebt het gevoel dat je de vooruitgang van een hele week in een paar uur tijd hebt weggegooid. Dit zorgt voor een negatieve spiraal. De automatische reactie is vaak om de teugels op maandag nog strakker aan te trekken. Je gaat minder eten of extra hard trainen om de schade in te halen.
Hiermee leg je direct de basis voor de volgende mislukte cheatdag. Je zit gevangen in een jojo effect dat niet alleen vermoeiend is voor je lichaam, maar mentaal ook ontzettend veel energie kost. Het belangrijkste om te onthouden is dit: je bent geen slechter mens omdat je meer hebt gegeten dan gepland. Je hebt niks kapot gemaakt en je hoeft jezelf niet te straffen met extra trainingen of uithongering.
Waarom een cheatday tijdens afvallen je biologisch saboteert
Naast de mentale druk is er ook een praktische reden waarom een vaste cheatday afvallen bemoeilijkt. Om gewicht te verliezen, is een calorietekort over een langere periode nodig. Als je van maandag tot en met zaterdag een gezond en haalbaar tekort hanteert, bouw je een prima basis op.
Als je vervolgens op zondag alle remmen volledig los gooit en maandag weer volgens een strak schema eet ga je dit op lange termijn niet volhouden. Het maakt niet eens uit dat je in het weekend een keer veel meer eet, maar je zult op een gegeven momenten meer cheat momentjes krijgen, die langzaam gaan opstellen. Dat gemiddelde over de hele week zorgt dan plotseling niet meer voor gewichtsverlies, maar een stagnatie of juist weer een toename in gewicht waardoor de resultaten tegenvallen.
Hierdoor kom je in een negatieve spiraal wat ervoor zorgt dat je alle motivatie verliest. Maar wees gerust er is een oplossing, eentje waarbij je niet eens meer een cheatday nodig hebt.
Flexibiliteit in plaats van cheaten
Bij FitFanatics geloven we niet in het labelen van voeding als ‘goed’ of ‘fout’. Je hoeft niet vals te spelen als er geen regels zijn om te overtreden. Een gezonde leefstijl is pas echt succesvol als deze past bij je normale leven, inclusief sociale gelegenheden en de dingen die je lekker vindt.
De oplossing klinkt simpel. Zorg dat er gedurende de hele week ruimte is voor flexibiliteit. Als je op dinsdag zin hebt in een stuk chocolade, neem dat dan en geniet ervan. Pas de rest van je maaltijden daar rustig op aan. Door jezelf niks volledig te ontzeggen, verdwijnt de extreme drang om in het weekend volledig los te gaan. Je bouwt geen spanning op, waardoor het schuldgevoel verdwijnt, je consistentie vindt en je resultaten blijvend zijn.
Rust in je hoofd en je voedingspatroon
Echte resultaten ontstaan dus niet door jezelf doordeweeks af te beulen en in het weekend te compenseren. Het ontstaat wanneer je leert om met rust naar voeding te kijken. Een fitter lichaam opbouwen is een proces van stapjes vooruit, waarbij een gezellige avond of een extra snack er gewoon bij hoort.
Wil je de rust in je hoofd terugkrijgen? Begin vandaag met een kleine, concrete stap. Schrap het woord ‘cheatday’ uit je gedachten. Geef jezelf deze week bewust toestemming om één favoriet product te eten op een gewone doordeweekse dag, zonder schuldgevoel en zonder dat je daarna extra hoeft te trainen. Je zult merken dat wanneer de restrictie verdwijnt, de rust en de resultaten er voor in de plaats komen.
